|
Przypadająca w bieżącym
roku 70. rocznica mordu katyńskiego skłania nas do przybliżenia
męczeństwa mieszkańców Ziemi Grodziskiej w dramatycznych
wydarzeniach, które miały miejsce w lesie katyńskim (obóz
kozielski), Charkowie/Piatichatkach (obóz starobielski),
Twerze/Miednoje (obóz ostaszkowski), gdzie skupiono przede
wszystkim funkcjonariuszy policji państwowej, pracowników
sądownictwa, żołnierzy, oficerów Korpusu Ochrony Pogranicza
i pracowników wywiadu, których NKWD zamordowało wiosną
1940 roku.
Przez dziesięciolecia
tamte tragiczne dni najnowszej historii Polski nie istniały w
oficjalnej historiografii. Przemilczana zbrodnia pojawiała się
wyłącznie podczas rodzinnych spotkań. Jedyne publikacje ukazujące
świadectwa tamtej tragedii dostępne były za tzw. „żelazną
kurtyną” albo w tzw. „drugim obiegu”. Zasłona milczenia
zapadła również nad edukacją i wychowaniem szkolnym blisko
dwóch pokoleń Polaków.
W tej zbrodni ludobójstwa
historia narodu polskiego w nierozerwalny sposób wplotła się
w osobiste losy mieszkańców miasta Grodziska i Ziemi
Grodziskiej. Mord katyński sprzed 70-ciu lat do tej pory nie został
w pełni wyjaśniony i opisany. Do chwili obecnej trwają spory z
Rosją o uznanie polskich racji i rozliczenie tragicznego dla obu
narodów XX wieku. Niniejsza lista ofiar dotyczy osób
urodzonych, zamieszkałych i pełniących służbę w Grodzisku
Wielkopolskim. Autor zdaje sobie sprawę z niedoskonałości
niniejszej pracy, jednocześnie ma nadzieję, że w przyszłości
zostaną w pełni otwarte archiwa i grodziscy historycy uzupełnią
informację o pomordowanych Grodziszczanach.
Listę sporządzono na
podstawie archiwalnych dokumentów pochodzących ze zbiorów
Archiwum Państwowego w Lublinie, Rady Ochrony Pamięci Walk i
Męczeństwa, Ksiąg cmentarnych dla cmentarzy w Katyniu, Miednoje i
Charkowie oraz pracy Zdzisława Kościańskiego pt. O tych
Wielkopolanach nie wolno było pamiętać… , a także
pomocy mieszkańców Ziemi Grodziskiej.
Wszystkie osoby, które
mają wiedzę na temat wymienionych poniżej osób lub znają
inne nazwiska proszone są o kontakt mailowy z autorem:
Ten adres email jest ukrywany przed spamerami, włącz obsługę JavaScript w przeglądarce, by go zobaczyć
.
|
Katyń (obóz
kozielski)
|
|
1.
|
por. rez. Marian GAWRON
|
s. Wojciecha i Marii z d. Kawala, ur. 29 kwietnia
1899 r. w Grodzisku Wielkopolskim. Uczestnik wojny 1920 r. W 1923
r. przeniesiony został do rezerwy. Ppor. mianowany ze starsz. 1
lipca 1925 r., por. 19 marca 1939 r. Był księgowym w majątku
Bugaj, pow. wrzesiński. Mieszkał w Miłosławiu w powiecie
wrzesińskim. W sierpniu 1939 r. zmobilizowany do 55 pułku
piechoty. We wrześniu 1939 r. dostał się do niewoli sowieckiej.
Żonaty z Zofią Deckert. Miał czworo dzieci: Zbigniewa,
Krystynę, Barbarę i Andrzeja. Przebywał w obozie w Kozielsku,
zamordowany w Katyniu. Przy ekshumacji znaleziono przy nim m.in.
list.
|
|
2.
|
ppor. rez. Władysław
JAKUBOWSKI
|
s. Antoniego, ur. 15 kwietnia 1905 r. w Grodzisku
Wielkopolskim. Ppor. rez. mianowany ze starsz. 1 stycznia 1932 r.
Aplikant sędziowski, przebywał w obozie w Kozielsku, zamordowany
w Katyniu.
|
|
3.
|
por. rez. Zdzisław
KOZŁOWSKI
|
s. Franciszka, ur. 8 maja 1907 r. w Grodzisku
Wielkopolskim. Absolwent kościańskiego gimnazjum i liceum.
Lekarz medycyny. Asystent wolontariusz Wydziału Lekarskiego
Uniwersytetu Poznańskiego. Jeden z założycieli KS „Dyskobolia”
Grodzisk Wielkopolski. Pracował w Kościanie, potem w Trokach k.
Wilna. Przebywał w obozie w Kozielsku, zamordowany w Katyniu.
|
|
4.
|
por. Stanisław PAKUŁA
|
s. Teofila i Pelagii ze Szwajcarów, ur. 6
kwietnia 1910 r. w Grodzisku Wielkopolskim. Absolwent Wydziału
Lekarskiego Uniwersytetu Poznańskiego (1935 r.) i Szkoły
Podchorążych Rezerwy Sanitarnej w Warszawie (1936 r.). W 1937 r.
powołany do służby czynnej i mianowany ppor. od 1 stycznia 1937
r. Od 1938 r. młodszy lekarz w 85 pułku piechoty. Por. mianowany
19 marca 1939 r., przeniesiony do Korpusu Ochrony Pogranicza.
Przebywał w obozie w Kozielsku, zamordowany w Katyniu.
|
|
5.
|
por. posp. rusz. Józef
REJDYCH
|
s. Pawła i Magdaleny z Porzyckich, ur. 23
stycznia 1894 r. w Alwerni, pow. chrzanowski. Absolwent seminarium
nauczycielskiego w Białej (1914 r.). Żołnierz 1 pp Leg.
Uczestnik I wojny światowej. Od 1918 r. w WP, w 22 pp. Ppor. od 1
czerwca 1919 r. z przydziałem do kadry Okręgu Korpusu VII.
Odznaczony Medalem Niepodległości. Nauczyciel w Kobylnicach k.
Grodziska Wielkopolskiego. Żonaty z Anną Mitkowską, miał córkę
Danutę i syna Zbigniewa. Przebywał w obozie w Kozielsku,
zamordowany w Katyniu.
|
|
6.
|
ppor. rez. Józef
SKAŁECKI
|
s. Jana i Marianny z Hojanów, ur. 15 marca
1906 r. w Grodzisku Wielkopolskim. Absolwent Wydziału
Matematyczno-Fizycznego Uniwersytetu Poznańskiego (1929 r.).
Nauczyciel w gimnazjum w Kościanie. Ukończył Szkołę
Podchorążych Rezerwy Piechoty w Zambrowie (1932 r.). Ppor. od 1
stycznia 1935 r. Od 1938 r. w korpusie oficerów uzbr. z
przydziałem do Biura Pers. Ministerstwa Spraw Wojskowych. W 1939
r. zmobilizowany do Ośrodka Zapasowego 14 Dywizji Piechoty.
Przebywał w obozie w Kozielsku, zamordowany w Katyniu. Przy
ekshumacji znaleziono przy nim: legitymację urzędniczą, metrykę
urodzenia, świadectwo przynależności państwowej, różne
listy, medalik.
|
|
7.
|
kpt. Władysław STAHR
|
s. Adama i Teofili z Kierczyńskich, ur. 7 marca
1892 r. w Grodzisku Wielkopolskim. Absolwent gimnazjum w Śremie
(1909 r.). Uczestnik I wojny światowej i powstania
wielkopolskiego. W 1920 r. dowódca kompanii 74 pp. Kpt.
mianowany od 1 lipca 1923 r. Służył w 56 pp, od 1931 r. w
Powiatowej Komendzie Uzupełnień Nisko. Odznaczony Krzyżem
Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi. Żonaty z Marią
Jędrzejczak, miał syna Edmunda. Przebywał w obozie w Kozielsku,
zamordowany w Katyniu. Przy ekshumacji znaleziono przy nim:
legitymację oficerską, list, kartę szczepień.
|
|
Charków/Piatichatki
(obóz starobielski)
|
|
1.
|
ppor. piech. rez.
Florian ŁOPIŃSKI
|
s. Zygmunta, ur. 1 stycznia 1903 r. w Grodzisku
Wielkopolskim. Absolwent gimnazjum w Poznaniu (1922 r.) i
Batalionu Podchorążych Rezerwy Piechoty nr 7 (1929 r.).
Mianowany ppor. ze starsz. 1 stycznia 1933 r. Odbył ćwiczenia
rezerwy w 4 pułku piechoty Leg. (1932 r., 1934 r. i 1936 r.) i 70
pułku piechoty (1938 r.) jako dowódca plut. Mgr ekonomii.
Przebywał w obozie w Starobielsku. Zginął w Charkowie.
|
|
2.
|
ppor. piech. rez.
Stanisław NAPIERAŁA
|
s. Jana i Marii z Grześkowiaków, ur. 31
października 1913 r. w Grodzisku Wielkopolskim. Absolwent
Miejskiego Gimnazjum Koedukacyjnego w Międzychodzie (1932 r.) i
dywizyjnego kursu pchor. rez. piech. przy 57 pp (1935 r.).
Mianowany ppor. ze starsz. 1 stycznia 1937 r. Student Uniwersytetu
Poznańskiego, oficer rezerwy 58 pułku piechoty. Zamieszkały w
Ostrowie Wielkopolskim. Przebywał w obozie w Starobielsku.
Zamordowany w Charkowie.
|
|
3.
|
kpt. art. st. sp.
Kazimierz PIASECKI
|
s. Andrzeja i Zofii z Grygierów, ur. 3
listopada 1890 r. w Nochowie, w powiecie śremskim. W czasie I
wojny światowej w armii niemieckiej. Od grudnia 1918 r. w Straży
Ludowej w Śremie, następnie dowódca plutonu w 1 kompanii
średzkiej na froncie pod Zbąszyniem, następnie w dywizjonie
zapasowym pułku artylerii ciężkiej, od 15 marca 1921 r. w
intendenturze Dowództwa Głównego, a od kwietnia do
czerwca 1921 r. w III powstaniu śląskim. Od 1931 r. w stanie
spoczynku, urzędnik Ubezpieczalni Społecznej w Nowym Tomyślu,
Grodzisku Wielkopolskim i Poznaniu. W sierpniu 1939 r. roku
zmobilizowany do Rejonowej Komendy Uzupełnień w Poznaniu, dostał
się we wrześniu 1939 r. do niewoli sowieckiej. Żonaty z Zofią
Walterówną, miał pięcioro dzieci. Znajduje się na
liście jeńców Starobielska – pozycja nr 2555.
Prawdopodobnie zamordowany w Charkowie.
|
|
4.
|
kpt. sł. zdr. rez.
Kazimierz RABSKI
|
s. Władysława i Heleny z Hübscherów,
ur. 21 lutego 1887 r. w Miłosławiu (powiat wrzesiński). Członek
Towarzystwa im. Tomasza Zana. W WP od 1919 r. Uczestniczył w
wojnie 1919–21 r. jako lekarz 155 i 159 pułku piechoty. W 1922
r. przeniesiony do rezerwy. Przydzielony do 15 pułku ułanów,
ostatnio do 10 Szp. Okr. Dr medycyny, internista z Poznania.
Przebywał w obozie w Starobielsku, zamordowany w Charkowie.
|
|
Twer/Miednoje (obóz
ostaszkowski)
|
|
1.
|
post. PP Marian KORNAG
|
s. Jana, ur. w 1897 r. w Radrużu (powiat
lubaczowski). W policji od 1920 r. We wrześniu 1939 r. pełnił
służbę na Posterunku Policji Państwowej w Grodzisku
Wielkopolskim. Przebywał w obozie w Ostaszkowie, zamordowany w
Miednoje nieopodal Tweru.
|
|
2.
|
st. przod. Jan MARTYŃSKI
|
Ur. w 1894 r. Komendant Policji Państwowej w
Grodzisku Wielkopolskim. Przebywał w obozie w Ostaszkowie,
zamordowany prawdopodobnie w Miednoje nieopodal Tweru.
|
Opracował: Sebastian
Tuliński
Sebastian Tuliński,
absolwent Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
w Poznaniu (2009). Autor pracy magisterskiej pt. NSZZ
„Solidarność” w województwie poznańskim w latach
1980-1981, napisanej pod kierunkiem prof. dr hab. Stanisława
Jankowiaka. Jest nauczycielem historii w Zespole Szkół
Ponadgimnazjalnych im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Grodzisku
Wielkopolskim.
|